Nie łatwo Ci wykonać precyzyjne zdjęcie portretowe. Jako fotograf szukasz najlepszego kadru. W prawie nie zawsze można ująć wszystko wprost. Takim zjawiskiem jest wizerunek. Choć wizerunek to przedstawienie jakieś osoby, nie zawsze jest to wyłącznie twarz. Wizerunek to zespół cech danej osoby, dzięki którym można ją rozpoznać. 

Wizerunku jest szeroko chroniony prawem, jednak nie ma jednej spójnej definicji legalnej wizerunku. Ochronę wizerunku ustawodawca umieścił m.in. w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych, więc uznał go za dzieło o indywidualnym charakterze, które wyrazić można poprzez fotografię, obraz, sekwencje ruchowe i dźwiękowe oraz karykaturę. 

Wizerunek chroni szereg ustaw, które wprost nie wyrażają, zakresu przedmiotu ochrony, czy chodzi głównie o twarz, włosy, postawę, posturę, kolor skóry, blizny, tatuaże itp. Prawnie wizerunek nie został wprost utożsamiony ze znaczeniami słownikowymi, więc ostatecznie to do sądu należy konkretne uznanie czegoś za wizerunek. 

W związku z tym, że nie unormowano bezpośrednio zakresu tego, czym jest, a czym nie jest wizerunek — katalog jest otwarty. Czy to może powodować wyzwania w pracy fotografa?

Praca fotografa może polegać na realizacji sesji zdjęciowych z udziałem człowieka, czy grupy osób. Wtedy fotograf ma pewność, że na portretach znajdzie się wizerunek fotografowanych osób. Inaczej może być w przypadku realizacji fotografii np. bez twarzy, ale z inną częścią ciała danej osoby. Fotograf może robić zdjęcie tylko tatuażu, albo figury postaci. Taki kadr również może być uznany za wizerunek.

Prawo chroni wizerunek

Ochrona wizerunku człowieka jest opisana w kilku miejscach, jednak nie ma jedne spójnej definicji wizerunku. Prawo chroni nie tylko wizerunek, jednak również jego utrwalenie i rozpowszechnienie. Pierwszym obowiązującym aktem prawnym jest Kodeks cywilny, który wskazuje wizerunek jako dobro osobiste. Kolejnym źródłem prawa jest Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. 

Nieoczywistym miejscem poszukiwania ochrony wizerunku i wykorzystania czyjegoś wizerunku jest Ustawa o ochronie danych osobowych, bo wizerunek to też dana osobowa. Jeśli ktoś wyczerpie znamiona przestępstwa, również zastosowanie ma Kodeks karny, który określa przestępstwo zniesławienia.

Ciekawym zjawiskiem jest prawo do rozpowszechniania wizerunku zawodnika, opisane w Ustawie o sporcie, gdzie samo zakwalifikowanie do bycia członkiem kadry narodowej lub z chwilą powołania do reprezentacji olimpijskiej,  jest równoznaczne z wyrażeniem zgody na wykorzystanie wizerunku zawodnika do celów gospodarczych związku sportowego.

Co grozi za wykorzystanie wizerunku bez zgody

Ochrona wizerunku człowieka jest opisana w różnych źródłach prawa. Kodeks karny przewiduje w art. 216 par. 1 i 2 przestępstwo zniesławienia. Sankcje są również przewidziane w art. 84 ust. 1 RODO i art. 101 Ustawy o Ochronie danych osobowych, Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych może nakładać na różne podmioty kary pieniężne w drodze decyzji administracyjnej, bo ochrona osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych jest jednym z praw podstawowych, gdzie art. 8 ust 1 KPP i art. 16 ust. 1 TFUE (Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej) stanowi, że każda osoba ma prawo do ochrony danych osobowych jej dotyczących. 

Kodeks cywilny wskazuje za naruszenie dobra osobistego, czyli wizerunku. Poszkodowany może żądać od sprawcy:

• usunięcia skutków,
• złożenie oświadczenia odpowiedniej treści i formie,
• zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny,
• odszkodowania. 

Prawo autorskie nie milczy w kwestii możliwych roszczeń za naruszenie dotyczące bezpodstawnego wykorzystania czyjegoś wizerunku. Art. 78 PrAut przewiduje, że osoba, której wizerunek został naruszony cudzym działaniem, może żądać:

• zaniechania tego działania,
• usunięcia skutków,
• publicznego oświadczenia o odpowiedniej treści i formie,
• sumy pieniężnej za doznaną krzywdę,
• zobowiązanie sprawcy, aby uiścił odpowiednią sumę pieniężną na wskazany cel społeczny. 

Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z dnia 29 czerwca 2022 r. zasądził na rzecz powoda kwotę 40 tysięcy złotych tytułem zadośćuczynienia oraz publikację przeprosin o odpowiedniej treści i formie w związku z naruszeniem jego dobra osobistego, w tym wykorzystanie jego wizerunku bez jego zgody. 

Jak długo można dochodzić roszczeń z tytułu bezprawnego wykorzystania czyjegoś wizerunku?

Roszczenia o wykorzystanie czyjegoś wizerunku można dochodzić do 20 lat po śmierci osoby, której wizerunek wykorzystano bez jej lub spadkobierców zgody. To bardzo długi okres i może nieść za sobą poważne konsekwencje finansowe, dlatego warto profesjonalnie przygotować się do możliwości wykorzystania wizerunku osoby w publikacji np. portfolio.

Wzór zgody na wykorzystanie wizerunku

Profesjonalna zgoda na wykorzystanie wizerunku przygotowana przez prawniczkę, zapewni Ci bezpieczeństwo współpracy z klientem.

Kup szablon!

Jaka zgoda na wykorzystanie wizerunku?

Możesz uzyskać od swojego klienta ustną zgodę na wykorzystanie jego wizerunku np. w swoim portfolio, jednak w przypadku sporu będzie Ci ciężko udowodnić, że Twój klient faktycznie ją wyraził. 

Bez zgody klienta nie możesz wykorzystać zdjęć, na których jest wizerunek Twojego klienta, a które wykonałeś jako odpłatną usługę. Dobrą praktyką jest posiadać profesjonalną zgodę na wykorzystanie wizerunku, przygotowaną przez prawnika. Taki dokument daje pewność, że dochowałeś wszystkich niezbędnych formalności i poprawnie poinformowałeś swojego klienta o przysługującym mu prawie. 

Zgodę na wykorzystanie wizerunku możesz kupić w sklepie legalnamarkaonline.pl To profesjonalnie przygotowana zgoda na rozpowszechnianie wizerunku Twojego klienta w Twoim fotograficznym portfolio.

Co zawiera zgoda na wykorzystanie wizerunku?

Zgoda na wykorzystanie wizerunku klienta powinna zawierać:

• poprawne oznaczenie Ciebie i klienta,
• zakres zgody — jej treść, cel, miejsce i czas rozpowszechniania wizerunku,
• Twoje i klienta oświadczenia i uprawnienia,
• zgodę na przetwarzanie danych osobowych,
• klauzulę informacyjną.

Ważnym elementem jest oświadczenie woli, czyli podpis klienta lub inna bezpośrednia czynność, jak np. odklikanie checkboxa, bo działasz wyłącznie cyfrowo.

Jak uzyskać zgodę na wykorzystanie wizerunku klienta?

Zgoda na wykorzystanie wizerunku klienta np. w Twoim portfolio fotograficznym, musi być dobrowolna. Klient powinien też wyrazić zgodę na tak przetwarzane dane osobowe.

Zgoda na wykorzystanie wizerunku przez fotografa

Jeśli jesteś fotografem i chcesz wykorzystać uwieczniony wizerunek swojego klienta w swoim portfolio, musisz uzyskać zgodę klienta na rozpowszechnienie jego wizerunku. Oto dobre praktyki na uzyskanie zgody na wykorzystanie wizerunku:

1. opowiedz o swoim fotograficznym biznesie swojemu klientowi,
2. poproś go o wyrażenie zgody na wykorzystanie jego wizerunku w Twoim portfolio,
3. zaproponuj wymierną korzyść za wykorzystanie wizerunku Twojego klienta,
4. kup profesjonalnie przygotowaną zgodę na wykorzystanie wizerunku Twojego klienta w Twoim portfolio.
5. Ciesz się rozbudowanym portfolio bez dodatkowych kosztów!

Brak zgody klienta na wykorzystanie wizerunku

Jeżeli Twój klient nie wyraża definitywnie zgody na opublikowanie efektów sesji zdjęciowej z jego wizerunkiem, w Twoim portfolio nie możesz wykorzystać zdjęć do powiększenia swojej wizytówki. W przypadku wykorzystania zdjęć bez uprzedniej zgody możesz narazić się na konsekwencje prawne, w tym odpowiedzialność finansową. Weź pod uwagę możliwość utraty zaufania klientów i utratę renomy.

Legalna marka online

Legalna marka online to przestrzeń w sieci dla twórców cyfrowych i marketerów, stworzona przez prawniczkę i marketerkę Katarzynę Sajkiewicz. Legalna marka online jest cyfrową przestrzenią na granicy prawa i twórczości. Zadbaj o swoją markę, niech będzie legalna! 

Artykuł Zgoda na wykorzystanie wizerunku pochodzi z serwisu Legalna marka online.